Η Κυρά

Η Κυρά

Κατεχόμενο χωριό της μητροπολιτικής περιφέρειας Μόρφου που βρίσκεται περί τα 29,5 χμ. δυτικά της πόλης της Λευκωσίας. Η Κυρά είναι κτισμένη σε πεδινή περιοχή σε μέσο υψόμετρο 100 μέτρων. Το τοπίο του χωριού είναι διαμελισμένο απο το ποτάμιο δίκτυο του ποταμού Οβγού, ο οποίος ρέει στα βόρεια του οικισμού. Εξάλλου κατά μήκος των νοτίων συνόρων του χωριού έρεε ο ποταμός Σερράχης· Από γεωλογικής απόψεως, στη διοικητική έκταση του χωριού κυριαρχούν οι αποθέσεις του σχηματισμού Αθαλάσσας (ασβεστολιθικοί ψαμμίτες, άμμοι και αμμώδεις μάργες), οι αποθέσεις του φλύσχη της Κυθρέας και οι πρόσφατες αλλουβιακές αποθέσεις της Ολόκαινης γεωλογικής περιόδου. Πάνω στα πετρώματα αυτά αναπτύχθηκαν καφκάλλες, ξερορεντζίνες, ασβεστούχα και προσχωσιγενή εδάφη. Η Κυρά δέχεται μια χαμηλή μέση ετήσια βροχόπτωση, που κυμαίνεται περί τα 320 χιλιοστόμετρα. 'Ομως το νότιο τμήμα του χωριού βρίσκεται στην περιοχή του σημαντικότερου υδροφόρου στρώματος της Κύπρου, εκείνου της δυτικής Μεσαορίας ή Μόρφου. Στην περιοχή έχουν ανορυχθεί αρκετές διατρήσεις που, μαζί με την αξιοποίηση των νερών των ποταμών Σερράχη και Οβγού, συνέβαλαν στην επέκταση των αρδευομένων εκτάσεων στο χωριό. Εξάλλου το φράγμα του ποταμού Οβγού χωρητικότητας 845.000 μ3 νερού, που βρίσκεται μέσα στη διοικητική έκταση του χωριού, βοή­θησε στην άρδευση αρκετής έκτασης γης. Οι κυριότερες καλλιέργειες στην Κυρά, πριν από την τουρκική εισβολή του 1974, ήσαν τα εσπεριδοειδή (κυρίως πορτοκάλια και κιτρόμηλα), τα λαχανικά, τα σιτηρά και τα νομευτικά φυτά. Από κτηνοτροφικής απόψεως, το 1973 εκτρέφονταν από 78 κτηνοτρόφους 589 πρόβατα, 520 κατσίκες και 1.410 πουλερικά. Από συγκοινωνιακής απόψεως, η Κυ­ρά συνδέεται στα βορειοδυτικά με το Καλό Χωριό Μόρφου ([Καπούτι], περί τα 5,5 χμ.), στα δυτικά με την κωμόπολη της Μόρφου (περί τα 6 χμ.) και στα νοτιοανατολικά με τα χωριά Μάσαρι (περί τα 2 χμ.) και Φιλιά (περί τα 3,5 χμ.) και μέσω της με την πρωτεύουσα. Η Κυρά γνώρισε συνεχή πληθυσμιακή αύξηση από το 1881 μέχρι το 1973. Σ' αυτό συνέβαλαν, σε μεγάλο βαθμό, οι προσοδοφόρες γεωργικές εκμεταλλεύσεις, η καλή οδική της σύνδεση και η γειτνίασή της με την κωμόπολη της Μόρφου. Το 1881 οι κάτοικοι του χωριού ήσαν 193 που αυξήθηκαν στους 196 το 1891, στους 239 το 1901, στους 247 το 1911, στους 248 το 1921, στους 264 το 1931, στους 362 το 1946, στους 580 το 1960 και στους 782 το 1973. Το χωριό υφίστατο τουλάχιστον από την περίοδο της φραγκοκρατίας και βρίσκεται σημειωμένο σε παλαιούς χάρτες ως Chora. Κατά την περίοδο της φραγκοκρατίας το χωριό ήταν φέουδο που ανήκε αρχικά στους Ναΐτες ιππότες, μετά τη διάλυση του τάγματος τους όμως περιήλθε στην κατοχή των Ιωαννιτών ιπποτών, αποτελούσε δε ιδιοκτησία της κομμανταρίας του Τέμπλους. Με την περίοδο της φραγκοκρατίας φαίνεται να συνδέεται και τοπική παράδοση, την οποία αναφέρει ο Νέαρχος Κληρίδης, σχετική και με την ονομασία της Κυράς: Στην περιοχή του χωριού διέμενε μια βασίλισσα (ή ευγενής;) δηλαδή μια κυρά. Υπήρχε δε και μεγάλη, δεξαμενή διαστάσεων (κατά τον Κληρίδη) 200X100X10 ποδών, στην οποία η κυρά αυτή των μεσαιωνικών χρονών λουζόταν αλλά έκανε ακόμη και τη βαρκάδα της. Σώζονται κοντά στο σχολείο του χωριού τα θεμέλια της δεξαμενής αυτής η οποία, πιθανώτατα, εξυπηρετούσε αρδευτικούς σκοπούς. Η δεξαμενή ετροφοδοτείτο με νερό από μια πηγή που υπήρχε στη γειτονική εκκλησία. Η πηγή στέρεψε αργότερα, πιθανόν εξαιτίας των πολλών διατρήσεων που έγιναν στην περιοχή. Ο G. Jeffery σημειώνει ότι στην περιο­χή του χωριού υφίστατο, κατά την περί­οδο της φραγκοκρατίας, μεγάλο κτήμα (casal) ονομαζόμενο Zenuri ή και Tenuri. Η ονομασία του κτήματος αποτελεί πα­ραφθορά του επωνύμου de Nores (ντε Νόρες*], της μεγάλης και γνωστής μεσαιωνικής οικογένειας της Κύπρου. Ο Gunnis θεωρεί πιθανό ότι στην ίδια περιοχή υφίστατο και μικρός πύργος ή παρατηρητήριο. Ωστόσο η ονομασία του χωριού φαίνεται να είναι παλαιότερη της περιόδου της φραγκοκρατίας και ανάγεται στην Βυζαντινή περίοδο, οπότε Κυρά απεκαλείτο η Παναγία. Ο Ν. Κληρίδης (Χωριά και Πολιτείες της Κύπρου, 1961, σ. 127) δίνει και την επιπρόσθετη πληροφορία ότι στην περιοχή του χωριού υφίστατο μοναστήρι αφιερωμένο στην Παναγία την Κυρά. Η προσωνυμία Κυρά της Παναγίας απαντάται και σε αρκετά άλλα μέρη της Κύπρου. Η εκκλησία του χωριού εξάλλου, κτισμένη πάνω από την πηγή που τροφοδο­τούσε την μεγάλη δεξαμενή, είναι αφιερωμένη στην Παναγία Χρυσελεούσα. Πρόκειται για οικοδόμημα του 16ου αιώνα που όμως ανακαινίστηκε το 1879. Στην περιοχή του χωριού Κυρά βρίσκονται και άλλα αξιόλογα χριστιανικά κατάλοιπα. Στ' ανατολικά, σε κορφή ενός λόφου, βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Ρηγάτη (το επώνυμο Ρηγάτης, από το ρήγας=βασιλιάς, παραπέμπει και πάλι σε μεσαιωνικούς θρύλους). Η εκκλησία αυτή ήταν το καθολικό μικρού μοναστηριού που αποτελούσε μετόχι του Παναγίου Τάφου (βλέπε γι' αυτήν στο λήμμα Γεωργϊου Αγίου εκκλησίες, τόμος Δ', σσ. 54-55). Η εκκλησία πήρε το επώνυμο Ρηγάτης επειδή σ' αυτήν πήγαινε να προσευχηθεί η ρήγαινα που κατοικούσε στην περιοχή, σύμφωνα προς τοπική παράδοση. Εξάλλου με τον άγιο Γεώργιο συνδέεται και τοποθεσία περί τα 6 χμ. βόρεια του χωριού Κυρά. Η τοποθεσία ονομάζε­ται Λαξιά τ' άη Γιώρκη, και σ' αυτήν έχουν βρεθεί αρχαία κατάλοιπα. Το μοναστήρι του Αγίου Χρυσοστόμου κατείχε στην περιοχή του χωριού αρκετή κτηματική περιουσία. Ως μεσαιωνικό φέουδο, η Κυρά ή τουλάχιστον αρκετή από την διοικητική της έκταση, περιήλθε υπό τουρκική κατοχή μετά την κατάκτηση της Κύπρου από τους Τούρκους το 1570/71. Μέχρι και πρόσφατα αρκετή περιουσία στηυ περιοχή του χωριού ανήκε στο Εβκάφ. Η περιοχή, ωστόσο, στην οποία βρίσκεται το χωριό, ήταν κατοικημένη από τα αρχαιότατα χρόνια και αποτελεί σημαντική αρχαιολογική ζώνη των Προϊστορικών χρόνων. Υπάρχουν, κοντά στο χωριό, συνοικισμοί της Χαλκολιθικής II περιοδου (2900-2500 π.Χ.) και της Πρώιμης εποχής του Χαλκού I περιόδου (2500-2075 π.Χ), από τους οποίους και προήλθαν διάφορα αρχαία ευρήματα. Εξάλλου η περιοχή των συνοικισμών αυτών εντάσσεται στην ευρύτερη περιοχή της δυτικής πεδιάδας (πεδιάδα Μόρφου) που ήταν πυκνοκατοικημένη κατά τα Προϊστορικά χρόνια (συνοικισμοί Κυράς, Φι­λιάς, Δένειας, Χρυσηλιού, Μόρφου κ.α.), επί του ποταμού Οβγού. Στην περιοχή του χωριού Κυρά είναι γνωστοί δυο προϊστορικοί συνοικισμοί. Ο ένας βρίσκεται στην τοποθεσία Αλώνια, σε απόσταση λιγότερη του ενός χμ. νοτιοανατολικά του χωριού, σε υψόμετρο περί τα 100 μέτρα. Φαίνεται ότι ήταν αρκετά μεγάλος συνοικισμός της Χαλκολιθικής II περιόδου, σύμφωνα και προς τα ανασκαφικά δεδομένα. Ανα­σκαφές έγιναν το 1945-46. Ο δεύτερος συνοικισμός, λίγο μεταγενέστερος του προηγουμένου, βρίσκεται στην τοποθεσία Καμινάρια, όχι μακριά από τον συνοικισμό στα Αλώνια. Ανασκαφές έγιναν το 1946. Αρχαία κατάλοιπα που βρέθηκαν στην περιοχή του χωριού μαρτυρούν ότι αυτή είχε κατοικηθεί και αργότερα, κατά τους Ιστορικούς χρόνους, μέχρι και τα Ελληνιστικά χρόνια. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, κι εξαιτίας αυτής, όλοι οι 'Ελληνες κάτοικοι του χωριού προσφυγοποιήθηκαν. Αργότερα εγκαταστάθηκαν σ' αυτό Τουρκοκύπριοι που μεταφέρθηκαν από τις ελεύθερες στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου, καθώς και αριθμός Τούρκων εποίκων. Στο πλαίσιο της προσπάθειάς τους για εξάλειψη όλων των ελληνικών τοπωνυμίων στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου, οι Τούρκοι μετονό­μασαν το χωριό το 1975 σε Mevlevi. * Χρησιμοποιήθηκαν εκτενή αποσπάσματα από τα λήμματα της Μεγάλης Κυπριακής Εγκυκλοπαίδειας 1981-1990, εκδόσεις Φιλόκυπρος, Λευκωσίας ΠΗΓΗ: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΜΟΡΦΟΥ

Η Κυρά

Κατεχόμενο χωριό της μητροπολιτικής περιφέρειας Μόρφου που βρίσκεται περί τα 29,5 χμ. δυτικά της πόλης της Λευκωσίας.

Η Κυρά είναι κτισμένη σε πεδινή περιοχή σε μέσο υψόμετρο 100 μέτρων. Το τοπίο του χωριού είναι διαμελισμένο απο το ποτάμιο δίκτυο του ποταμού Οβγού, ο οποίος ρέει στα βόρεια του οικισμού. Εξάλλου κατά μήκος των νοτίων συνόρων του χωριού ρέε ο ποταμός Σερράχης·

Από γεωλογικής απόψεως, στη διοικητική έκταση του χωριού κυριαρχούν οι αποθέσεις του σχηματισμού Αθαλάσσας (ασβεστολιθικοί ψαμμίτες, άμμοι και αμμώδεις μάργες), οι αποθέσεις του φλύσχη της Κυθρέας και οι πρόσφατες αλλουβιακές αποθέσεις της Ολόκαινης γεωλογικής περιόδου. Πάνω στα πετρώματα αυτά αναπτύχθηκαν καφκάλλες, ξερορεντζίνες, ασβεστούχα και προσχωσιγενή εδάφη.

Η Κυρά δέχεται μια χαμηλή μέση ετήσια βροχόπτωση, που κυμαίνεται περί τα 320 χιλιοστόμετρα. 'Ομως το νότιο τμήμα του χωριού βρίσκεται στην περιοχή του σημαντικότερου υδροφόρου στρώματος της Κύπρου, εκείνου της δυτικής Μεσαορίας ή Μόρφου. Στην περιοχή έχουν ανορυχθεί αρκετές διατρήσεις που, μαζί με την αξιοποίηση των νερών των ποταμών Σερράχη και Οβγού, συνέβαλαν στην επέκταση των αρδευομένων εκτάσεων στο χωριό. Εξάλλου το φράγμα του ποταμού Οβγού χωρητικότητας 845.000 μ3 νερού, που βρίσκεται μέσα στη διοικητική έκταση του χωριού, βοή­θησε στην άρδευση αρκετής έκτασης γης. Οι κυριότερες καλλιέργειες στην Κυρά, πριν από την τουρκική εισβολή του 1974, ήσαν τα εσπεριδοειδή (κυρίως πορτοκάλια και κιτρόμηλα), τα λαχανικά, τα σιτηρά και τα νομευτικά φυτά. Από κτηνοτροφικής απόψεως, το 1973 εκτρέφονταν από 78 κτηνοτρόφους 589 πρόβατα, 520 κατσίκες και 1.410 πουλερικά.

Από συγκοινωνιακής απόψεως, η Κυ­ρά συνδέεται στα βορειοδυτικά με το Καλό Χωριό Μόρφου ([Καπούτι], περί τα 5,5 χμ.), στα δυτικά με την κωμόπολη της Μόρφου (περί τα 6 χμ.) και στα νοτιοανατολικά με τα χωριά Μάσαρι (περί τα 2 χμ.) και Φιλιά (περί τα 3,5 χμ.) και μέσω της με την πρωτεύουσα.

Η Κυρά γνώρισε συνεχή πληθυσμιακή αύξηση από το 1881 μέχρι το 1973. Σ' αυτό συνέβαλαν, σε μεγάλο βαθμό, οι προσοδοφόρες γεωργικές εκμεταλλεύσεις, η καλή οδική της σύνδεση και η γειτνίασή της με την κωμόπολη της Μόρφου. Το 1881 οι κάτοικοι του χωριού ήσαν 193 που αυξήθηκαν στους 196 το 1891, στους 239 το 1901, στους 247 το 1911, στους 248 το 1921, στους 264 το 1931, στους 362 το 1946, στους 580 το 1960 και στους 782 το 1973.

Το χωριό υφίστατο τουλάχιστον από την περίοδο της φραγκοκρατίας και βρίσκεται σημειωμένο σε παλαιούς χάρτες ως Chora. Κατά την περίοδο της φραγκοκρατίας το χωριό ήταν φέουδο που ανήκε αρχικά στους Ναΐτες ιππότες, μετά τη διάλυση του τάγματος τους όμως περιήλθε στην κατοχή των Ιωαννιτών ιπποτών, αποτελούσε δε ιδιοκτησία της κομμανταρίας του Τέμπλους.

Με την περίοδο της φραγκοκρατίας φαίνεται να συνδέεται και τοπική παράδοση, την οποία αναφέρει ο Νέαρχος Κληρίδης, σχετική και με την ονομασία της Κυράς: Στην περιοχή του χωριού διέμενε μια βασίλισσα (ή ευγενής;) δηλαδή μια κυρά. Υπήρχε δε και μεγάλη, δεξαμενή διαστάσεων (κατά τον Κληρίδη) 200X100X10 ποδών, στην οποία η κυρά αυτή των μεσαιωνικών χρονών λουζόταν αλλά έκανε ακόμη και τη βαρκάδα της. Σώζονται κοντά στο σχολείο του χωριού τα θεμέλια της δεξαμενής αυτής η οποία, πιθανώτατα, εξυπηρετούσε αρδευτικούς σκοπούς. Η δεξαμενή ετροφοδοτείτο με νερό από μια πηγή που υπήρχε στη γειτονική εκκλησία. Η πηγή στέρεψε αργότερα, πιθανόν εξαιτίας των πολλών διατρήσεων που έγιναν στην περιοχή.

Ο G. Jeffery σημειώνει ότι στην περιο­χή του χωριού υφίστατο, κατά την περί­οδο της φραγκοκρατίας, μεγάλο κτήμα (casal) ονομαζόμενο Zenuri ή και Tenuri. Η ονομασία του κτήματος αποτελεί πα­ραφθορά του επωνύμου de Nores (ντε Νόρες*], της μεγάλης και γνωστής μεσαιωνικής οικογένειας της Κύπρου. Ο Gunnis θεωρεί πιθανό ότι στην ίδια περιοχή υφίστατο και μικρός πύργος ή παρατηρητήριο.

Ωστόσο η ονομασία του χωριού φαίνεται να είναι παλαιότερη της περιόδου της φραγκοκρατίας και ανάγεται στην Βυζαντινή περίοδο, οπότε Κυρά απεκαλείτο η Παναγία. Ο Ν. Κληρίδης (Χωριά και Πολιτείες της Κύπρου, 1961, σ. 127) δίνει και την επιπρόσθετη πληροφορία ότι στην περιοχή του χωριού υφίστατο μοναστήρι αφιερωμένο στην Παναγία την Κυρά. Η προσωνυμία Κυρά της Παναγίας απαντάται και σε αρκετά άλλα μέρη της Κύπρου.

Η εκκλησία του χωριού εξάλλου, κτισμένη πάνω από την πηγή που τροφοδο­τούσε την μεγάλη δεξαμενή, είναι αφιερωμένη στην Παναγία Χρυσελεούσα. Πρόκειται για οικοδόμημα του 16ου αιώνα που όμως ανακαινίστηκε το 1879.

Στην περιοχή του χωριού Κυρά βρίσκονται και άλλα αξιόλογα χριστιανικά κατάλοιπα. Στ' ανατολικά, σε κορφή ενός λόφου, βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Ρηγάτη (το επώνυμο Ρηγάτης, από το ρήγας=βασιλιάς, παραπέμπει και πάλι σε μεσαιωνικούς θρύλους). Η εκκλησία αυτή ήταν το καθολικό μικρού μοναστηριού που αποτελούσε μετόχι του Παναγίου Τάφου (βλέπε γι' αυτήν στο λήμμα Γεωργϊου Αγίου εκκλησίες, τόμος Δ', σσ. 54-55). Η εκκλησία πήρε το επώνυμο Ρηγάτης επειδή σ' αυτήν πήγαινε να προσευχηθεί η ρήγαινα που κατοικούσε στην περιοχή, σύμφωνα προς τοπική παράδοση.

Εξάλλου με τον άγιο Γεώργιο συνδέεται και τοποθεσία περί τα 6 χμ. βόρεια του χωριού Κυρά. Η τοποθεσία ονομάζε­ται Λαξιά τ' άη Γιώρκη, και σ' αυτήν έχουν βρεθεί αρχαία κατάλοιπα.

Το μοναστήρι του Αγίου Χρυσοστόμου κατείχε στην περιοχή του χωριού αρκετή κτηματική περιουσία.

Ως μεσαιωνικό φέουδο, η Κυρά ή τουλάχιστον αρκετή από την διοικητική της έκταση, περιήλθε υπό τουρκική κατοχή μετά την κατάκτηση της Κύπρου από τους Τούρκους το 1570/71. Μέχρι και πρόσφατα αρκετή περιουσία στηυ περιοχή του χωριού ανήκε στο Εβκάφ.

Η περιοχή, ωστόσο, στην οποία βρίσκεται το χωριό, ήταν κατοικημένη από τα αρχαιότατα χρόνια και αποτελεί σημαντική αρχαιολογική ζώνη των Προϊστορικών χρόνων. Υπάρχουν, κοντά στο χωριό, συνοικισμοί της Χαλκολιθικής II περιοδου (2900-2500 π.Χ.) και της Πρώιμης εποχής του Χαλκού I περιόδου (2500-2075 π.Χ), από τους οποίους και προήλθαν διάφορα αρχαία ευρήματα. Εξάλλου η περιοχή των συνοικισμών αυτών εντάσσεται στην ευρύτερη περιοχή της δυτικής πεδιάδας (πεδιάδα Μόρφου) που ήταν πυκνοκατοικημένη κατά τα Προϊστορικά χρόνια (συνοικισμοί Κυράς, Φι­λιάς, Δένειας, Χρυσηλιού, Μόρφου κ.α.), επί του ποταμού Οβγού.

Στην περιοχή του χωριού Κυρά είναι γνωστοί δυο προϊστορικοί συνοικισμοί. Ο ένας βρίσκεται στην τοποθεσία Αλώνια, σε απόσταση λιγότερη του ενός χμ. νοτιοανατολικά του χωριού, σε υψόμετρο περί τα 100 μέτρα. Φαίνεται ότι ήταν αρκετά μεγάλος συνοικισμός της Χαλ- κολιθικής II περιόδου, σύμφωνα και προς τα ανασκαφικά δεδομένα. Ανα­σκαφές έγιναν το 1945-46. Ο δεύτερος συνοικισμός, λίγο μεταγενέστερος του προηγουμένου, βρίσκεται στην τοποθεσία Καμινάρια, όχι μακριά από τον συνοικισμό στα Αλώνια. Ανασκαφές έγιναν το 1946.

Αρχαία κατάλοιπα που βρέθηκαν στην περιοχή του χωριού μαρτυρούν ότι αυτή είχε κατοικηθεί και αργότερα, κατά τους Ιστορικούς χρόνους, μέχρι και τα Ελληνιστικά χρόνια.

Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, κι εξαιτίας αυτής, όλοι οι 'Ελληνες κάτοικοι του χωριού προσφυγοποιήθηκαν. Αργότερα εγκαταστάθηκαν σ' αυτό Τουρκοκύπριοι που μεταφέρθηκαν από τις ελεύθερες στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου, καθώς και αριθμός Τούρκων εποίκων. Στο πλαίσιο της προσπάθειάς τους για εξάλειψη όλων των ελληνικών τοπωνυμίων στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου, οι Τούρκοι μετονό­μασαν το χωριό το 1975 σε Mevlevi.

* Χρησιμοποιήθηκαν εκτενή αποσπάσματα από τα λήμματα της Μεγάλης Κυπριακής Εγκυκλοπαίδειας 1981-1990, εκδόσεις Φιλόκυπρος, Λευκωσίας

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΙ ΕΠΙΤΡΟΠΟΙ ΚΥΡΑΣ:

ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ ΑΒΡΑΑΜ ΜΙΧΑΗΛ,

ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥ,

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ,

ΔΑΜΙΑΝΟΣ ΔΑΜΙΑΝΟΥ,

ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΟΪΖΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΑΡΧΗΣ ΚΥΡΑΣ:

ΜΑΡΚΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ: "Ιερά Μητρόπολις Μόρφου"

Πρόσκληση στο Ετήσιο Μνημόσυνο Πεσόντων 1974 της Κυράς - Μόρφου

Ο Αθλητικός Πνευματικός Όμιλος Κυράς σας προσκαλεί να παραστείτε στο Ετήσιο Μνημόσυνο Πεσόντων 1974 της Κυράς, που θα γίνει την Κυριακή 18 Μαΐου 2014 στην εκκλησία Αγίου Ελευθερίου, στον χώρο των Κρατητηρίων Κοκκινοτριμιθιάς, η ώρα 8π.μ.

Παράλληλα, την ίδια μέρα, θα γίνει Μνημόσυνο όλων των συγχωριανών μας που πέθαναν στην προσφυγιά και Δέηση για Ανεύρεση όλων των Αγνοουμένων του χωριού μας.

Της Θείας Λειτουργίας και των Μνημοσύνων θα προστούν οι ιερείς του χωριού μας.

Μετά το μνημόσυνο θα κεραστούμε όλοι στη διπλανή αίθουσα.

Η παρουσία σας θα μας χαροποιήσει ιδιαίτερα.



Με εκτίμηση

Αθλητικός Πνευματικός Όμιλος Κυράς

ΠΗΓΗ: http://kyramorphou.org/news.php

Ήρωες της Κυράς

ΗΡΩΕΣ ΤΗΣ ΚΥΡΑΣ

Κατά την τουρκική εισβολή του 1974 έπεσαν ηρωικώς μαχόμενοι, υπέρ της ελευθερίας της Κύπρου, οι παρακάτω ήρωες που κατάγονται από το χωριό Κυρά της επαρχίας Λευκωσίας: Χριστάκης Χριστοφίδης, Κώστας Ανδρέου Παμής, Χαράλαμπος Θεολόγος .

*****

Ο ήρωας της Κυράς – Χριστάκης Χριστοφίδης (Τάκης του Σαουρή)

Ο Τάκης υπάλληλος της CYTA από τα 18 του. Ήταν παντρεμένος με την Μάρω και είχε ένα γιό μόλις ενός μηνός. Ήταν ο μεγαλύτερος υιός σε μία οικογένεια με 7 παιδιά. Όλο το βάρος των ευθυνών στους ώμους του, γιατί ο πατέρας του πέθανε προ πολλού. Ήταν καλόκαρδος, ευγενικός και έχαιρε εκτίμησης από τους συγχωριανούς του. Επίσης ήταν ποδοσφαιριστής της ομάδας του Α.Π.Ο.Κ.

Ο Τάκης έλαβε μέρος στις μάχες της Τυλληρίας 201 Τ.Π. το 1963 όπου πληγώθηκε στο πόδι. Το 1974 όλοι οι υπάλληλοι της CYTA κλήθηκαν να επανδρώσουν τα πόστα τους. Ο Τάκης πολύ καλός γνώστης του αντικειμένου του χρειαζόταν σε καίριες θέσεις και έτρεξε στη Λευκωσία στα υπόγεια της CYTA απέναντι στο άγαλμα του Μάρκου Δράκου.

Πρόσφερε ανεκτίμητες τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες στο στρατό. Καθώς βρισκόταν στην υπηρεσία βλήμα από τουρκικό όλμο πέρασε στα υπόγεια του κτηρίου και θραύσματα τον κάρφωσαν κατάκαρδα. Το μήνυμα του θανάτου του Τάκη έπεσε σαν αστροπελέκι κατακαλόκαιρα στο χωριό.

Ήταν ο πρώτος που χάσαμε στο πόλεμο.

*****

Ο ήρωας της Κυράς – Κωστάκης Ανδρέου (Παμής)

Ο Κωστάκης 21 χρονών ήταν το πρώτο παιδί από τα 4 του Ανδρέα και της Βασιλούς. Νέος με ήθος και αρετές το καμάρι τον γονιών του (ποδοσφαιριστής του Α.Π.Ο.Κ. από μικρός).

Από την πρώτη μέρα του πολέμου κατατάχτηκε στο 256 Τ.Π. και έλαβε μέρος στη μάχη της Λεύκας. Τραυματίστηκε ελαφρώς αλλά αυτό δεν το κράτησε πίσω, να μην πάει με το 256 Τ.Π. στη Λάπηθο και Καραβά. Η απάντηση προς τη μάνα του ήταν «Λιποτάκτης εγώ δεν γίνομαι μάνα» όταν αυτή του είχε πει να μείνει λίγες μέρες για να αναρρώσει.

Ήταν 6 Αυγούστου και ενώ διετάχθη εκεχειρία από τον ΟΗΕ οι Τούρκοι άνανδρα και ύπουλα περικύκλωσαν τις δυνάμεις μας, όπου έγιναν σκληρές μάχες και χάσαμε πάρα πολλούς και τόσοι άλλοι πιάστηκαν αιχμάλωτοι από τον εισβολέα, όπου τους βασάνισε και τους πήρε στη Τουρκία.

Μετά από 36 χρόνια βρέθηκαν τα οστά του Ήρωα Παμή στο χώρο της μάχης όπου έπεσε πολεμώντας. Με τη μέθοδο του DNA έχουν ταυτοποιηθεί και έχουν θαφτεί στο Τύμβο της Μακεδονίτισσας με τιμές ηρώων παρόντος όλου του χωριού και της πολιτείας στις 2/10/2010.

*****

Ο ήρωας της Κυράς – Χαράλαμπος Θεολόγος (Χαμπής)

Ο Χαμπής, ρωμαλέο παλικάρι μέλος 9μελούς οικογένειας, ήταν 30 χρονών παντρεμένος με τη Σούλα και είχε δύο γιούς και μία κόρη. Ήταν καταδρομέας και εμπειροπόλεμος από τις μάχες της Τυλληρίας, χειριστής πολυβόλου Browning 030.

Από την πρώτη μέρα της εισβολής είχε λάβει μέρος στη μάχη της Λεύκας (στο Λόχο που διοικείτο από τον αδελφό του Νίκο Τάμπα, στο 256 Τάγμα Πεζικού). Ο Πόλεμος φούντωσε και το 256 Τ.Π. όταν τέλειωσε στη Λεύκα, διετάχθη και πήγε στη γραμμή Λαπήθου – Καραβά.

Ήταν 6 Αυγούστου και ενώ είχε εκεχειρία, οι Τούρκοι ύπουλοι και άνανδροι προέλασαν και περικύκλωσαν τις δυνάμεις μας ενώ παράλληλα η διοίκηση του Τάγματος εγκατέλειψε τους μαχητές απροστάτευτους. Μετά από πολύωρη μάχη μερικοί αποφάσισαν να παραδοθούν σε αυτή τη κόλαση του πυρός, χωρίς εντολές, καθώς τέλειωναν και τα πυρομαχικά.

Ο Χαμπής με το βαρύ Browning 30 χιλιοστών πολεμούσε μέχρι τα μεσάνυκτα, μέχρι και την τελευταία σφαίρα και πνοή, για τον ωραίο αγώνα, για να σώσει τους συμπολίτες του και για την νίκη. Εκεί έμειναν τα οστά του για 36 χρόνια.

Με τη μέθοδο του DNA ταυτοποιήθηκαν τα οστά του και στις 9/10/2010 έγινε η κηδεία στον Ιερό Ναό Της Του Θεού Σοφίας με τιμές. Τα οστά του έχουν θαφτεί στο Τύμβο της Μακεδονίτισσας παρουσία όλου του χωριού και της πολιτείας.

*****

Από εκείνη τη νύκτα οι σταυραετοί του Κυπαρισσόβουνου πέταξαν στα ουράνια και τάχθηκαν στο πάνθεο των αθάνατων Ηρώων. Να πάρουμε μια σταγόνα από το αίμα τους να μπολιάσουμε το δικό μας.

Μην κλαίς Κυρασίτη, γιατί ο Τάκης, ο Κωστάκης και ο Χαμπής έγιναν λουλούδι στη καρδία μας και αστέρια στον ουρανό να φέγγουν στο δρόμο μας για να μην ξεστρατίσουμε. Η ΚΥΡΑ μας περιμένει. Με τη βοήθεια του πρωτομάρτυρα Στέφανου και της Παναγίας της Ελεούσας θα έρθει η Άγια μέρα της Επιστροφής.

*****

Φωτογραφίες από τις κηδείες των Σταυραετών

ΠΗΓΗ: "ΚΥΡΑ ΜΟΡΦΟΥ" , Θ.Ο.Ι Φιλιάς (Ανδρέας Μιχαήλ)

Αποκαλυπτήρια Μνημείου Πεσόντων και Αγνοουμένων Κυράς

28 ΟΚΤΩΒΡΊΟΥ 2020 

ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΚΥΡΑΣ (Α.Π.Ο.Κ)

Λευκωσία 29 Οκτωβρίου 2020

ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΗΡΙΑ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΕΣΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΩΝ ΚΥΡΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΤΟΥ 1974

Ο Αθλητικός Πνευματικός Όμιλος Κυράς (Α.Π.Ο.Κ) στην παρουσία του Επιτρόπου Προεδρίας Φώτη Φωτίου, Θρησκευτικών, Πολιτικών, Στρατιωτικών Αρχών, Δημοτικών και Κοινοτικών Αρχών και μεγάλου αριθμού Σωματείων, πραγματοποίησε την Κυριακή 04 Οκτωβρίου 2020 τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου Πεσόντων και Αγνοουμένων Κυράς κατά την τουρκική εισβολή του 1974.

Της τελετής των αποκαλυπτηρίων του Μνημείου έχει προηγηθεί αγώνας δρόμου από δρομείς του Σωματείου «Περικλής Δημητρίου» αλλά και από μικρά παιδιά προς τιμή των Ηρώων. Ακολούθησε μνημόσυνο Πεσόντων και δέηση εξακρίβωσης της τύχης των Αγνοουμένων του χωριού κατά την τουρκική εισβολή του 1974.

Ρίγη συγκίνησης σκόρπισε με την σφεντόρια φωνή της η Άνθια Ριάλα με τα τραγούδια της «Λογαριάσατε λάθος Εμπόροι» και «Tων Αθανάτων το κρασί».

Μια σεμνή αξιοπρεπέστατη τελετή που όσοι την έζησαν εκφράστηκαν με τα πιο κολακευτικά σχόλια.

Το Μνημείο έχει ανεγερθεί μετά από πολύχρονες προσπάθειες του Δ.Σ. του ΑΠΟΚκαι αφιερώθηκε στους Αγννούμενους και Πεσόντες Ήρωες της Κυράς, ως ελάχιστος φόρος τιμής για την προσφορά τους προς την πατρίδα, και τη θυσία τους.

«Των αθανάτων το κρασί τ’ όβρετε σεις και πίνετε, ζωή σε σας ο θάνατος κι’ αθάνατοι θα μείνετε»

Αυτούς τους στίχους διάλεξε ο δεκαεπτάχρονος τότε Ευαγόρας Παλληκαρίδης για να υμνήσει τους ήρωες του 1955-1959 αλλά και τους απανταχού αγωνιστές της Ελευθερίας. Λέγεται επίσης και προφανώς ισχύει ότι για να πεθάνουν πραγματικά οι ηρωικοί νεκρό μας, πρέπει πρώτα να τους ξεχάσουμε εμείς οι ζωντανοί.

Εμφορούμενος λοιπόν από τα πιο πάνω, ο Αθλητικός Πνευματικός Όμιλος Κυράς, έταξε σκοπό και στόχο, να κάνει ότι είναι ανθρωπίνως δυνατό, προκειμένου να μην ξεχαστούν και να μείνει άσβεστη η μνήμη των ηρώων μας.

Είναι για αυτό το λόγο που ο Δήμος Στροβόλου πρόθυμα ανταποκρινόμενος στο αίτημά μας, ονοματοδότησε οδούς στα Δημοτικά του όρια, με ονόματα των πεσόντων στρατευσίμων αγωνιστών μας κατά την βάρβαρη τουρκική εισβολή του 1974, υπερασπιζόμενοι την πατρίδα.

Είναι για τον ίδιο λόγο που ανελλιπώς τελούμε το ετήσιο μνημόσυνό τους και κάνουμε δέηση για την εξακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων μας.

Για τον ίδιο ακριβώς λόγο, κάτω από τόσες αντίξοες συνθήκες, ανεγείραμε και αποκαλύψαμε στις 04 Οκτωβρίου 2020 αυτό το Μνημείο προς τιμή τους, γιατί εκτέλεσαν το καθήκον τους προς την Πατρίδα, έδωσαν ότι πολυτιμότερο είχαν, τη ζωή τους.

Χρέος μας είναι να στρέψουμε τα βλέμματα πίσω, και τα ιστορικά διδάγματα, που οφείλουμε όλοι να αντλούμε από το χθές της ιστορίας μας, είναι η πυξίδα για την πορεία του σήμερα. Ιστορική μνήμη σημαίνει ιστορική συνείδηση. Και ιστορική συνείδηση για μας τους Έλληνες της Κύπρου σημαίνει συνείδηση της αδιάσπαστης συνέχειας από τους ομηρικούς χρόνους μέχρι σήμερα. Μια συνέχεια που ενισχύθηκε με τις θυσίες γενεών και διατηρήθηκε χάρις το πάθος μας για ελευθερία.

Τον όλο σχεδιασμό και επιμέλεια της ανέγερσης του Μνημείου, που αποτελεί πλέον φωτεινό φάρο πορείας στον δρόμο της τιμής και του καθήκοντος που χάραξαν οι λαμπερές μορφές των ηρώων της κοινότητας Κυράς, ανέλαβε η Επιτροπή Μνημείου που συστάθηκε από το Δ.Σ. του ΑΠΟΚ. Τα αρχιτεκτονικά σχέδια και τις στατικές μελέτες ανέλαβαν η αρχιτέκτονας Έλενα Διγενή και ο μηχανικός Λοΐζος Πήτερ, ενώ σημαντική αρωγή στην ανέγερση του Μνημείου προσέφεραν οι κάτοικοι της κοινότητας , καθώς και άλλοι φορείς.

Πιστεύουμε ακράδαντα ότι αυτό το Μνημείο στο χώρο πρασίνου που μας παραχώρησε η Πολεοδομία και που ο Δήμος Λακατάμιας συναίνεσε στην αδειοδότηση ανέγερσής του, στην περίοπτη αυτή θέση και την καθημερινή ομολογουμένως μεγάλη τροχαία κίνηση, θα συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στον επιδιωκόμενο στόχο να τους θυμόμαστε για πάντα.

Πρέπει το Μνημείο των Ηρωικώς Πεσόντων και Αγνοουμένων της κοινότητάς μας, να λειτουργεί ως άφωνο σάλπισμα εγρήγορσης και αγώνα για την διακρίβωση της τύχης όλων των αγνοουμένων μας.

Προσδοκούμε στην επανένωση της πατρίδας μας σε συνθήκες ελευθερίας, ασφάλειας, ειρήνης, δημοκρατίας και κοινής ευημερίας για όλους τους νόμιμους κατοίκους του νησιού μας.

Εν κατακλείδι, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε από καρδιάς όλους όσοι ανεξαιρέτως έχουν συνδράμει με το δικό τους τρόπο στην επίτευξη του στόχου αυτού αλλά και σε όλους όσοι εργάστηκαν για την μεγάλη επιτυχία της εκδήλωσης μας. Οφειλή μας προς τους ΗΡΩΕΣ μας.

Οι στρατεύσιμοι αγνοούμενοι του χωριού μας κατά την τουρκική εισβολή του 1974 είναι οι Σάββας Κούλλουρος, Ιωάννης Χαριλάου και Ανδρέας Παναγή ενώ αγνοούνται και οι πολίτες Γεώργιος Χριστοφή Κούκκουρος και Γεώργιος Ιωάννου Χαλίλης.

Οι Πεσόντες Ήρωες του χωριού μας κατά την τουρκική εισβολή του 1974 είναι οι Χριστάκης Χριστοφίδης, Χαράλαμπος Θεολόγου, Κωστάκης Ανδρέου Παμής και Κωνσταντίνος Κυπρή.

Δολοφονηθέντες πολίτες της κοινότητάς μας κατά την τουρκική εισβολή του 1974 είναι οι Βασίλης Γεωργίου, Θεοδώρα Βασιλείου, Θεοδότη Χριστοφή Κούκκουρου και Ανδρέας Τσαγκάρης.

Χριστάκη, Χαράλαμπε, Κωστάκη, Κωνσταντίνε, Σάββα, Ανδρέα, Ιωάννη θέλουμε να ξέρετε πως όλοι εμείς, γονείς, σύζυγοι, παιδιά, αδέλφια, συγγενείς, φίλοι, χωριανοί και όλοι οι Έλληνες της Κύπρου, είμαστε περήφανοι για σαςγιατί πράξατε στο ακέραιο το καθήκον σας, έστω κι αν ο θάνατος σάς, αποτέλεσε θυσία στο βωμό μιας προδομένης πατρίδας.

Υποκλινόμαστε και προσευχόμαστε για τη δικαίωση και της δικής σας θυσίας και προσφοράς στους αγώνες του λαού μας!

Δόξα και Τιμή σε σας!!!

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΙΣ 10.2.2021 ΑΠΟ: Α.Π.Ο.Κ ΚΥΡΑΣ (Σάββας Κούλλουρος)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ:

ΠΗΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ: ChristosChristofides twitter

Χαιρετισμός του Επιτρόπου Προεδρίας κ Φώτη Φωτίου στα αποκαλυπτήρια του μνημείου πεσόντων και αγνοουμένων της κατεχόμενης κοινότητας Κυράς

Με αισθήματα δέους και βαθειάς συγκίνησης προσήλθαμε σήμερα εδώ για να τελέσουμε τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου των πεσόντων, εκτελεσθέντων και αγνοουμένων της κοινότητας Κυράς Μόρφου.

Συγχαίρω θερμά τον Αθλητικό Πνευματικό Όμιλο Κυράς για την πρωτοβουλία ανέγερσης του μνημείου και όλες τις ενέργειες του για διατήρηση ζωντανής της μνήμης για την κοινότητα και την ελεύθερη επιστροφή σε αυτήν, όπως εύχονται και οι ήρωες της που μας παρακολουθούν από ψηλά.

Και είναι πραγματικά για μένα ιδιαίτερη τιμή να εκπροσωπώ τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας  και γενικότερα την Πολιτεία σε αυτή την τελετή, και να έχω την ευκαιρία να καταθέσω μαζί σας και το δικό μου σεβασμό προς  αυτούς που έδωσαν τη ζωή τους για την υπεράσπιση της δημοκρατίας και της ελευθερίας της πατρίδας μας, αλλά και προς εκείνους που χάθηκαν στη δίνη του προδομένου εκείνου πολέμου το 1974.

Πόνος και οδύνη είναι τα συναισθήματα όλων μας από την αναδρομή στην προδοσία και το συνεχιζόμενο έγκλημα του 1974. Πονούμε και αισθανόμαστε οδύνη όταν παρελαύνουν μπροστά μας σαν εφιάλτης τα δεινά της τραγωδίας της Κύπρου, η προδοσία του πραξικοπήματος, η εισβολή, η κατοχή, η προσφυγιά, το δράμα των αγνοουμένων μας, οι καρτερικοί εγκλωβισμένοι μας. Πονούμε από τη συνεχιζόμενη κατοχή πατρογονικών εδαφών και εστιών και αποτίουμε φόρο τιμής και ευγνωμοσύνης στους ηρωικούς πεσόντες και νεκρούς μας.

Όμως, όσος κι αν είναι ο πόνος μας, όση κι αν είναι η οδύνη μας, οφείλουμε να στρέψουμε τα βλέμματα πίσω και τα ιστορικά διδάγματα, που οφείλουμε όλοι να αντλούμε από το χθες της ιστορίας μας, είναι η πυξίδα για την πορεία του σήμερα.  Αλλά ιστορική μνήμη σημαίνει ιστορική συνείδηση. Και ιστορική συνείδηση για μας τους Έλληνες της Κύπρου σημαίνει συνείδηση της αδιάσπαστης συνέχειας από τους ομηρικούς χρόνους μέχρι σήμερα. Μια συνέχεια που ενισχύθηκε με τις θυσίες γενεών και διατηρήθηκε χάρις στο πάθος μας για ελευθερία και σταθερή πίστη στην ιερότητα και το δίκαιο του αγώνα μας.

Η απόδοση τιμής σε ήρωες των αγώνων του λαού μας είναι μια οφειλόμενη διαχρονική επιταγή. Μια πράξη υπόμνησης της μαρτυρικής αγωνιστικής πορείας ενός λαού, που συνεχίζει ακόμα τον αγώνα για τη φυσική και εθνική του επιβίωση.

Τιμούμε σήμερα, πρεπόντως και καθηκόντως, επτά κληρωτούς και έφεδρους εθνοφρουρούςτους Χριστάκη Χριστοφίδη, Χαράλαμπο Θεολόγου, Κωστάκη Ανδρέου Παμή, Κωνσταντίνο Κυπριανού, Σάββα Κούλλουρο, Ιωάννη Χαριλάου και Ανδρέα Παναγή που με άφθαστο ηρωισμό και αυταπάρνηση υπερασπίστηκαν τα ιερά χώματα της πατρίδας μας από τον Τουρκικό Αττίλα. Τρείς από αυτούς εξακολουθούν να αγνοούνται.  Έξι επίσης κάτοικοι της Κυράς οι Βασίλης Γεωργίου, Θεοδώρα Βασιλείου, Θεοδότη Χριστοφή Κούκκουρου, Ανδρέας Τσαγκάρης, Γεώργιος Χριστοφή Κούκκουρος και Γεώργιος Ιωάννου Χαλίλης συνελήφθηκαν και εκτελέστηκαν από τους Τούρκους εισβολείς, ή από τουρκοκυπρίους εξτρεμιστές που για χρόνια ποτίζονταν από την Άγκυρα με το δηλητήριο του μίσους κατά των Ελληνοκυπρίων.  Δύο από αυτούς εξακολουθούν να αγνοούνται. 

Η πιο τραγική πτυχή της τραγωδίας που βίωσε η Κύπρος το 1974 είναι φυσικά οι αγνοούμενοι. Είναι ιδιαίτερα συγκλονιστικό το γεγονός ότι809 από τους αρχικά 1619 καταγραφέντες συμπατριώτες μας στο θλιβερό κατάλογο, συνεχίζουν, ακόμα και σήμερα, 46 χρόνια μετά, να αγνοούνται. Και ακόμα πιο συγκλονιστικό είναι ότι φεύγουν από τη ζωή οι αγαπημένοι τους. Οι γονείς τους, οι σύζυγοι, ακόμα και παιδιά τους, με ανοικτές τις πληγές στη ψυχή και την καρδιά τους από την αγωνία και τον πόνο τόσων χρόνων.

Δυστυχώς η προσπάθεια μας να διακριβωθεί και η τελευταία περίπτωση αγνοουμένου, προσκρούει στην αδιαλλαξία και την αρνητικότητα της κατοχικής δύναμης, η οποία καταφανώς έχει ως δική της προτεραιότητα την απόκρυψη και παρασιώπηση των μεγάλων ενοχών της για το πρόβλημα των αγνοουμένων. Επιμένουμε όμως και καταβάλλουμε προσπάθειες προς κάθε κατεύθυνση με στόχο να δοθούν απαντήσεις προς όλους τους συγγενείς για την εξαφάνιση των δικών τους. Είναι ντροπή να παραγνωρίζεται το δικαίωμα τους αυτό και να επιχειρείται από την πλευρά που έχει τεράστιες ευθύνες το κλείσιμο ουσιαστικά του προβλήματος με αναπάντητα τα ερωτήματα για τους περισσότερους των αγνοουμένων μας.

Συμπατριώτες, συμπατριώτισσες,

Πρέπει το μνημείο των ηρωικώς πεσόντων και αγνοουμένων της κοινότητας Κυράς Μόρφου, να λειτουργεί ως άφωνο σάλπισμα εγρήγορσης και αγώνα για την ανατροπή των κατοχικών δεδομένων και για την διακρίβωση της τύχης όλων των αγνοουμένων μας.

Να κρατά τις προσπάθειές μας προσηλωμένες στη διάνοιξη του δρόμου που οδηγεί στην επανένωση της πατρίδας μας σε συνθήκες ελευθερίας, ασφάλειας, ειρήνης, δημοκρατίας και κοινής ευημερίας για όλους τους νόμιμους κατοίκους του νησιού μας, χωρίς στρατούς κατοχής και μακριά από αναχρονιστικά συστήματα εγγυήσεων.

Δεν συμβιβαζόμαστε με την κατοχή και  δεν αποδεχόμαστε τη συνέχιση της απαράδεκτης σημερινής κατάστασης. Αυτό θα πρέπει να το αντιληφθούν όλοι. Όπως πρέπει να αντιληφθούν ότι δεν μπορεί να γίνεται αποδεκτή η επιθετική και εκβιαστική συμπεριφορά της Τουρκίας με την προκλητική παραβίαση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων, και ότι θα πρέπει, επιτέλους, να συμμορφωθεί με το διεθνές δίκαιο και να επιδείξει πραγματική βούληση και θέληση για την επίλυση των προβλημάτων με διάλογο και σύνεση.

Μπορεί στο στάδιο αυτό να μην αποφασίστηκαν κυρώσεις κατά της Τουρκίας από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης, πράγμα που δεν ήταν για μας αυτοσκοπός σε ό,τι αφορά στα αποτελέσματα της συνεδρίας του τελευταίου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Αλλά τα μηνύματα που πήρε η Τουρκία για τον άμεσο τερματισμό των έκνομων ενεργειών της στη θαλάσσια περιοχή μας, όσο και για το σεβασμό που οφείλει να επιδείξει προς τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου και όλων των άλλων κρατών, είναι ισχυρά όσο ποτέ άλλοτε.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η αναφορά στα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την επανέναρξη το συντομότερο των διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και τις αρχές στις οποίες έχει θεμελιωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Με επικεφαλής τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας  δόθηκε μια μάχη  με πολύ σημαντικά αποτελέσματα τα οποία θα πρέπει να εκτιμηθούν θετικά από όλους, και σε πνεύμα ενότητας και υπευθυνότητας να συνεχίσουμε τον αγώνα με αρραγές το εσωτερικό μας μέτωπο ώστε να επιτύχουμε μια λύση  που να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες όλων μας.

Αυτό είναι και απαίτηση όλων των ηρώων και μαρτύρων των αγώνων μας προκειμένου να δικαιωθεί η θυσία και η προσφορά τους.

Κλίνουμε ευλαβικά το γόνυ στη μνήμη των ηρώων της Κυράς και προσευχόμαστε για τη δικαίωση και της δικής τους θυσίας και προσφοράς στους αγώνες του λαού μας.

Δόξα και τιμή στους ήρωες της Κυράς και σε όλους τους ήρωες της Πατρίδας μας.

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΙΣ 10.2.2021 ΑΠΟ: Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών

Χαιρετισμός Δημάρχου στην τελετή ονοματοδότησης της οδού «Χρίστου Χριστοφίδη» 30/8/2016

Με οδύνη και πόνο φέρνουμε σήμερα στη μνήμη μας τις μέρες εκείνες του Ιούλη του 1974 όταν τα μαύρα σύννεφα της καταστροφής σκέπασαν τον Κυπριακό ουρανό.

Ο Ιούλης του 74 στιγμάτισε τη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου και το «χρυσοπράσινο φύλλο ριγμένο στο πέλαγο», δέχτηκε το βίαιο πάτημα της μπότας του κατακτητή, έχοντας έκτοτε μια ανοικτή αιμορραγούσα πληγή να το σημαδεύει.

Το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Στροβόλου αποφάσισε την ονομασία του δρόμου που στεκόμαστε σήμερα σε οδό «Χρίστου Χριστοφίδη», ως ελάχιστο φόρο τιμής σε ένα από τους σύγχρονους ήρωες της ελευθερίας της πατρίδας μας.

Ο Χριστάκης Χριστοφίδης γεννήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου του 1943 στο πλινθόκτιστο πατρικό του σπίτι, στην Κυρά Μόρφου. Ήταν το τρίτο στη σειρά παιδί, από τα επτά που απέκτησαν ο Σάββας Χ¨Χριστοφή (Ττοφαρή) και η Παναγιώτα Γεωργίου Παφίτη.

Η εποχή ήταν δύσκολη και η πολυμελής οικογένεια του Χριστάκη Χριστοφίδη ήταν περιορισμένων οικονομικών δυνατοτήτων. Οι πόροι προέρχονταν κυρίως από τη γεωργία και την κτηνοτροφία, αλλά και από την εργασία των δύο μεγαλυτέρων αδελφών του, της Κλεονίκης και της Χρυσάνθης. Τα υπόλοιπα παιδιά, ανάλογα με την ηλικία τους συμμετείχαν και συνεισέφεραν στις δουλειές του σπιτιού ή στις γεωργικές εργασίες.

Ο Χριστάκης ήταν ένα παιδί που ξεχώρισε για την ευγένεια και την καλοσύνη του. Σοβαρός και λιγομίλητος, εσωστρεφής και ντροπαλός, φιλήσυχος και εργατικός. Οι επαφές του με τους συγχωριανούς του περιορίζονταν στα άκρως απαραίτητα, (να πάρει ένα δανεικό ψωμί από μια γειτόνισσα, να εισπράξει τα μεροκάματα, να ψωνίσει από το μπακάλικο), με λόγια μετρημένα και λιγοστά. Αυτή η συμπεριφορά του, με την πρωτόγνωρη σοφία για την ηλικία του, του χάρισε μεγαλώνοντας την αγάπη, το σεβασμό και την εκτίμηση συγγενών, φίλων και συγχωριανών.

Πολύ αγαπητός ήταν και στα παιδιά της ηλικίας του και έτσι κατάφερε να έχει γύρω του ένα σημαντικό κύκλο φίλων, με τους οποίους μοιραζόταν ώρες χαράς και παιχνιδιού. Έπαιζαν διάφορα πρόχειρα και αυτοσχέδια παιχνίδια της εποχής, όμως το αγαπημένο του παιχνίδι ήταν το ποδόσφαιρο. Την αγάπη του αυτή την εκδήλωσε με τη συμμετοχή του αρχικά στην ποδοσφαιρική ομάδα του Πολιτιστικό-αθλητικού συλλόγου του χωριού του, Θ.Ο.Ι Κυράς ( Θρησκευτικό Ορθόδοξο Ίδρυμα) του οποίου υπήρξε ενεργό μέλος από ιδρύσεως του και ήταν βασικό στέλεχος της ποδοσφαιρικής ομάδας στη θέση του επιτελικού μέσου.

Ο συνεσταλμένος και ντροπαλός του χαρακτήρας δεν τον εμπόδισε να λαμβάνει μέρος στα καλλιτεχνικά δρώμενα του χωριού του, λαμβάνοντας μάλιστα μέρος στη θεατρική παράσταση του έργου «Εσμέ», υποδυόμενος τον ομώνυμο ρόλο, το γυναικείο ρόλο της πρωταγωνίστριας, αφού τα κορίτσια δεν συμμετείχαν.

Φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο Κυράς, από το 1950 έως το 1955 και στη συνέχεια στη Σχολή Σιλβέστρου, την ιδιωτική σχολή της Μόρφου, από το 1956 έως το 1959. Παρακολούθησε αργότερα νυχτερινά μαθήματα στην Τεχνική Σχολή Λευκωσίας, ώστε να μπορέσει να παρακαθίσει στις εξετάσεις για πρόσληψη στην ΑΤΗΚ.

Ο απελευθερωτικός αγώνας του 55-59, για αποτίναξη του αγγλικού ζυγού, τον βρήκε στην ηλικία των 12 χρόνων. Έγινε μέλος της μαθητικής οργάνωσης της Ε.Ο.Κ.Α. και συμμετείχε ενεργά σε δράσεις διαφώτισης με τη διανομή φυλλαδίων και καταγραφή συνθημάτων στους τοίχους. Τα φυλλάδια και τις μπογιές τα έκρυβε στο σπίτι του.

Κατά τη διάρκεια του αγώνα και ενώ ήταν μόλις 16 χρονών, έχασε τον πατέρα του. Ως ο μεγαλύτερος γιος της οικογένειας είχε πλέον την υποχρέωση να αναλάβει μεγαλύτερες ευθύνες απέναντι στην οικογένεια. Η μάνα του αδυνατούσε να εργαστεί, λόγω χρόνιου προβλήματος υγείας, έτσι ανέλαβε ο ίδιος και οι μεγαλύτερες αδελφές του, η Κλεονίκη και η Χρυσάνθη, να εξασφαλίζουν τα απαραίτητα για τη διατροφή, την ανατροφή, την εκπαίδευση και την αποκατάσταση των μικρότερων αδελφιών του.

Είχε πάρει το ρόλο του στα σοβαρά, όπως κάθετι που αναλάμβανε στη ζωή του και έγινε πολύ αυστηρός με τα αδέλφια του, χωρίς όμως να είναι άδικος. Τα συμβούλευε και τα καθοδηγούσε.

Ακαταπόνητος δουλευταράς, παρά τις δυσκολίες, κατάφερε να αγοράσει γη, την οποία χώρισε σε οικόπεδα για να λύσει ο ίδιος το στεγαστικό του πρόβλημα, κτίζοντας το σπίτι του, αλλά και για να υποστηρίξει τις μικρότερες αδελφές του. Έτσι όταν η μικρή του αδελφή, η Σοφία, ήταν σε ηλικία γάμου βοήθησε να πετύχει το συνοικέσιο και βοήθησε οικονομικά ώστε να κτίσει το σπίτι της και να στεγάσει την οικογένεια της.

Τον Ιούνιο του 1964 κατατάγηκε στην Εθνική Φρουρά στο 206 Τάγμα Πεζικού στο Τρίκωμο, όπου έγινε η βασική εκπαίδευση. Τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου συμμετείχε στις μάχες της Τυλληρίας, όπου και τραυματίστηκε σοβαρά στο πόδι, λίγο κάτω από το αριστερό του γόνατο.

Επαγγελματικά είχε αποκατασταθεί στην ΑΤΗΚ, όπου μονιμοποιήθηκε στην ηλικία των 25 ετών, αφού είχε πρώτα περάσει από διάφορες εργασίες και απέτυχε να προσληφθεί στην Αστυνομία, λόγω ύψους.

Εργατικός και φιλότιμος, με γνώσεις της αγγλικής γλώσσας αλλά και κάτοχος διπλώματος οδήγησης (σημαντικό προσόν της εποχής), κατάφερε να ανελιχθεί στη θέση του Τεχνικού, στην Τεχνική Υπηρεσία της ΑΤΗΚ, αφού είχε παρακαθίσει στις σχετικές απαραίτητες εξετάσεις.

Το 1972, σε ηλικία 29 χρόνων, γνώρισε μέσω συνοικεσίου και αρραβωνιάστηκε με τη Μάρω Ττοουλαρά από τη Μόρφου, το 1973 παντρεύτηκαν σε εκκλησία της Μόρφου και κατοίκησαν στην Κυρά.

Ο σύντομος έγγαμος βίος του κυλούσε ήρεμα. Ο Τάκης, όπως τον φώναζαν η οικογένεια και οι φίλοι του, αγαπούσε τη μουσική, τον κινηματογράφο και τη θάλασσα, ενώ είχε και αγάπη για το ποδόσφαιρο (όντας παλιός ποδοσφαιριστής και ο ίδιος) και ήταν οπαδός του Ολυμπιακού Λευκωσίας, του οποίου παρακολουθούσε αγώνες, όποτε του δινόταν ευκαιρία.

Η οικογενειακή ευτυχία ολοκληρώθηκε στις 20 Ιουνίου 1974 όταν, σε ιδιωτική κλινική στη Μόρφου, γεννήθηκε ο μοναχογιός του. Το παιδί θα έπαιρνε το όνομα Σάββας, τιμώντας έτσι τον παππού του, τον πατέρα του Τάκη, τον οποίο όλη η οικογένεια στερήθηκε από πολύ νωρίς. Με την απώλεια του πατέρα του όμως, του έδωσαν το όνομα Χρίστος, προς τιμή του.

Δεν κράτησαν πολύ όμως οι οικογενειακές χαρές αφού ένα μήνα αργότερα τις διέκοψε η τουρκική εισβολή. Την ημέρα εκείνη, στις 20 Ιουλίου 1974, ο Χρίστος Χριστοφίδης βρισκόταν με την οικογένεια του στο χωριό του. Του ζητήθηκε να παρουσιαστεί στη Λευκωσία και από εκεί τον έστειλαν, μαζί με άλλους συναδέλφους του, στο παράρτημα της ΑΤΗΚ κοντά στο άγαλμα του Μάρκου Δράκου. Ένα σημείο πολύ επικίνδυνο, αφού οι Τούρκοι βομβάρδιζαν την περιοχή του Νοσοκομείου και της εντός των τειχών Λευκωσίας.

Αυτή έμελλε να είναι η τελευταία του υπηρεσιακή αποστολή, αφού στις 4.30 το απόγευμα τραυματίστηκε θανάσιμα από θραύσμα όλμου, που τον πέτυχε ακριβώς στην καρδιά.

Η ξαδέλφη του, Σταυρούλα Χρυσοστόμου, που εργαζόταν ως νοσοκόμα στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, ήταν αυτή που τον αναγνώρισε και το τελευταίο δικό του άτομο που τον είδε, έστω και νεκρό. Αυτή είναι που πήρε και τα προσωπικά του αντικείμενα, την ταυτότητα του, την αρραβώνα του και το ρολόι του. Τα κράτησε για να τα δώσει στον υιό του, αλλά δυστυχώς έμειναν στο χωριό, μαζί με όλα τα άλλα.

Ο Χριστάκης τάφηκε σε ομαδικό τάφο, στο κοιμητήριο Κωνσταντίνου και Ελένης στη Λευκωσία, χωρίς την παρουσία της οικογένειας του.

Το σαρανταήμερο μνημόσυνο του έγινε στο χωριό του, πριν καταληφθεί κι αυτό από τους τούρκους, στις 14 Αυγούστου 1974. Τα επόμενα μνημόσυνα στη Λεμεσό, όπου προσφυγοποιήθηκε η οικογένεια του. Αργότερα η σύζυγος του Μάρω έμαθε που ήταν περίπου ο τάφος του και τον επισκεπτόταν μόνη της. Μετά από παρέλευση δύο χρόνων ενημερώθηκε και η υπόλοιπη οικογένεια, η μάνα και τα αδέλφια του και έκτοτε τελείται το μνημόσυνο και τρισάγιο στο Κοιμητήριο Κωνσταντίνου και Ελένης.

Με τη μέθοδο του DNA, πριν από 16 χρόνια έγινε ανασκαφή στον ομαδικό τάφο και ταυτοποιήθηκαν τα οστά του Χριστάκη Χριστοφίδη, από τη σύζυγο του το γιο του και τα αδέλφια του. Ακολούθησε η κηδεία του παρουσία των συγγενών του, του Προέδρου της Βουλής, βουλευτών, εκπροσώπων κομμάτων και στρατιωτικού αγήματος.

Ο Χριστάκης Χριστοφίδης θα μπορούσε σήμερα να είναι ζωντανός, να είναι ανάμεσα μας και να χαίρεται την οικογένεια του και να καμαρώνει το μοναχογιό του. Ακολούθησε, όμως, το δρόμο του καθήκοντος και της ευθύνης, το δρόμο που οι αρχές και οι αξίες του, του επέβαλαν.

Προσέφερε τον εαυτό του για τις ανάγκες της υπηρεσίας και της πατρίδας και αυτή του την απόφαση την πλήρωσε με τη ζωή του, έγινε όμως φάρος φωτεινός για να καθοδηγεί εμάς και τις επόμενες γενιές στο δρόμο του καλού, στο δρόμο της φιλοπατρίας, στο δρόμο της ευθύνης και του καθήκοντος.

Τιμούμε σήμερα τον Χρίστο Χριστοφίδη και στο πρόσωπο του τιμούμε όλους εκείνους που έδωσαν τη ζωή τους για την ελευθερία της πατρίδας μας. Τιμούμε, ταυτόχρονα, τις οικογένειες τους που καρτερικά υπέμειναν ή υπομένουν τη δικαίωση για να μη πάει χαμένη η θυσία των ανθρώπων τους.

Η ονομασία αυτής της οδού θα κρατήσει αιώνια τη μνήμη του και θα θυμίζει σε όλους μας πως «αν είναι να αποθάνεις για την πατρίδα, θεία είναι η δάφνη που θα σε στεφανώσει».

Δρ Λάζαρος Σ Σαββίδης

Δήμαρχος Στροβόλου

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΙΣ 10.2.2021 ΑΠΟ: Δήμος Στροβόλου

Εορταστικές εκδηλώσεις με την ευκαιρία της εορτής του Πολιούχου Αγίου της κατεχόμενης Κυράς Πρωτομάρτυρα και Αρχιδιακόνου Στεφάνου

Το σπίτι που γεννήθηκα

Το σπίτι που γεννήθηκα

«Όταν άνοιξαν τα οδοφράγματα που χωρίζουν την πατρίδα μου,την Κύπρο, στα δυο, πήγα να ξαναδώ το σπίτι που γεννήθηκα, στο κατεχόμενό μουχωριό Κυρά – Μόρφου…»

Το σπίτι που γεννήθηκα το ’χουν χαλάσει Αττίλες κουρσάροι…

Στέκεται τώρα στη φαντασία μου, πίσω από το συρματόπλεγμα του στρατοπέδου.

Το βλέπω μόνο εγώ, το αγγίζω με το χέρι του ονείρου,

το χαϊδεύω γλυκά, όπως η μάνα τα μαλλάκια του μικρού της γιού.

………………………………………………………………..

Με άγγιξε στον ώμο ο Τούρκος στρατιώτης,

μου μίλησε στη γλώσσα του, που εγώ δεν κατάλαβα,

μου έδειξε με το δάκτυλό του το δρόμο για να φύγω…

Παίρνω το όνειρο μαζί μου και φεύγω, το σπίτι που γεννήθηκα ολόρθο,

να με καρτερά πότε θα γυρίσω πίσω, την πόρτα του ν’ ανοίξω…

Το όνειρο δεν μπορείς να το σκοτώσεις, δεν μπορείς να το χαλάσεις, Τούρκε στρατιώτη!

Το σπίτι που γεννήθηκα για μένα στέκει ολόρθο, ολόφωτο, να καρτερά το γυρισμό μου!...

Το σπίτι που γεννήθηκα το ’χουν χαλάσει Τούρκοι κουρσάροι…

Ζει όμως, στην καρδιά, στο νου και την ψυχή μου,

εικόνα αγαπημένη, εικόνισμα να το προσκυνώ - να βάζω το σταυρό μου.

Πάμπος Μιχαήλ

Οι ήρωες του χωριού Κυρά

Μνημείο των Πεσόντων του 256 Τ.Π. 

κατά την Τούρκικη Εισβολή του 1974,

στην Ευρύχου

Κατά την τουρκική εισβολή του 1974 έπεσαν ηρωικώς μαχόμενοι, υπέρ της ελευθερίας της Κύπρου, οι παρακάτω ήρωες που κατάγονται από το χωριό Κυρά της επαρχίας Λευκωσίας:
Κώστας Παμής, Χαράλαμπος Θεολόγος, Χαράλαμπος Γεωργίου, Ανδρέας Κυριάκου.

Λίγα λόγια για τον ήρωα Κώστα Παμή και Χαράλαμπο Θεολόγο παραθέτουμε ατη συνέχεια. Για τους ήρωες Χαράλαμπο Γεωργίου και Ανδρέα Κυριάκου δεν βρήκαμε, προς το παρόν, πληροφορίες. Το μόνο που γνωρίζουμε είναι ότι συμμετείχαν στις μάχες Καραβά – Λαπήθου τον Αύγουστο του 1974 με το ηρωικό 256 Τάγμα Πεζικού. Εκεί έπεσαν ηρωικά υπέρ πατρίδος. Οι επιζήσαντες των μαχών εκείνων, έφεδροι του 256 Τάγματος Πεζικού έστησαν μεγαλόπρεπο μνημείο προς τιμή των ηρώων συμπολεμιστών τους, στο χωριό Ευρύχου.

Ο ήρωας Κώστας Παμής

Ο ήρωας της Κυράς – Κώστας Παμής

Ο ήρωας Κώστας Παμής, κατάγεται από το κατεχόμενο χωριό Κυρά, της Επαρχίας Λευκωσίας.

Από τον επιμνημόσυνο λόγο του τέως Προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων κ. Μάριου Καρογιάν, στην κηδεία των λειψάνων του Κώστα Παμή, στον Ιερό Ναό Αγίου Σπυρίδωνα – Συνοικισμός «Στρόβολος 2», στις 2/10/2010, ξεχωρίσαμε τα παρακάτω:

«Εκείνο το τραγικό καλοκαίρι του 1974 άφησε τα όνειρα πολλών νέων μας στη μέση. Ο Κώστας είχε το δικό του μερτικό σε αυτήν την αναπάντεχη μοίρα των νέων του 1974.

Το καθήκον, το χρέος προς την πατρίδα τον καλούσε στο μέτωπο. Βρέθηκε μαζί με το ηρωικό 256 Τάγμα Πεζικού στην περιοχή Καραβά-Λαπήθου όπου ο Αττίλας επιχειρούσε λυσσαλέα να διευρύνει το προγεφύρωμά του. Στις 6 Αυγούστου, το 256 Τάγμα Πεζικού αποδεκατίστηκε από τις υπέρτερες πάνοπλες δυνάμεις του εισβολέα. Εκείνη η μέρα έμεινε γνωστή ως «η μέρα που κοκκίνισε η θάλασσα του Καραβά και της Λαπήθου» γιατί πολλοί στρατιώτες του 256 Τάγματος Πεζικού βρέθηκαν στο στόχαστρο των τουρκικών αρμάτων ενώ επιχειρούσαν να διαφύγουν κατά μήκος της παραλίας. Έδωσαν ηρωική μάχη, αλλά οι ισχυρές δυνάμεις του Τούρκου εισβολέα σε εκείνην την περιοχή δεν άφησαν κανένα περιθώριο στους πολιορκημένους στρατιώτες μας να διαφύγουν. Εκείνην τη μέρα συνάντησε και ο Κώστας Παμής το θάνατο και εισήλθε στο πάνθεο των αθανάτων.

Σύμφωνα με τις ενδείξεις από την εξέταση των οστών του, ο Κώστας σκοτώθηκε ενώ υπερασπιζόταν το πάτριο έδαφος απέναντι στις ορδές του Τούρκου επιδρομέα. Έπεσε, με λίγα λόγια, ηρωικά μαχόμενος υπέρ πίστεως και πατρίδος.

Σήμερα, λοιπόν, κηδεύουμε έναν ήρωα της κυπριακής ελευθερίας. Έναν θαρραλέο αγωνιστή που δεν λιποψύχησε και δεν κάμφθηκε μπροστά στην υπεροπλία του Τούρκου εισβολέα. Πολέμησε γενναία. Και έπεσε ηρωικά μαχόμενος.

Για 36 χρόνια η τύχη του αγνοείτο. Μέχρι πρόσφατα που έγινε ανασκαφή στην περιοχή όπου ανακαλύφθηκαν τα οστά του. Η μέθοδος του DΝΑ έδωσε την απάντηση και, παράλληλα, έδωσε ένα τέλος στην τραγική ιστορία ακόμα ενός αγνοουμένου μας.
....................................................................................................................

Αιωνία ας είναι η μνήμη σου Κώστα. Παντοτινή η τιμή και η εκτίμησή μας.».

Για να διαβάσετε όλο τον Επιμνημόσυνο λόγο, παρακαλώ πατήστε εδώ

Ο ήρωας της Κυράς – Χαράλαμπος Θεολόγος

Αναδημοσιεύουμε το δημοσίευμα του SIGMALIVE/Ειδήσεις στις 9/10/2010, για την κηδεία του ήρωα Χαράλαμπου Θεολόγου, από το κατεχόμενο χωριό Κυρά, της Επαρχίας Λευκωσίας:

«Τελευταίο αντίο με καθυστέρηση 36 χρόνων σε ακόμη ένα ήρωα, που πρόταξε τα στήθη τους στους Τούρκους εισβολείς. Πρόκειται για τον μέχρι πρότινος αγνοούμενο, Χαράλαμπο Θεολόγο, από την Κυρά Μόρφου.
Έπεσε υπέρ πίστεως και πατρίδος τον Αύγουστο του 74, πολεμώντας μαζί με τα άλλα παλικάρια του 256 Τάγματος πεζικού ενάντια στους Τούρκους εισβολείς στη μάχη Καραβά-Λαπήθου. Τα οστά του βρέθηκαν σε ομαδικό τάφο στην κατεχόμενη Λάπηθο.Η κηδεία του Χαράλαμπου Θεολόγου τελέστηκε το μεσημέρι από τον Ιερό Ναό της Αγίας Σοφίας στον Στρόβολο. Ο ήρωας τάφηκε στον Τύμβο Μακεδονίτισσας.».

Για να διαβάσετε το άρθρο στο SIGMALIVE/Ειδήσεις, παρακαλώ πατήστε εδώ

Σοφοκλής Ιωάννου Παρβέρης - Ένας εθελοντής στον πόλεμο του 1940 από το χωριό Κυρά

1940-1946

" Το βιβλίο αυτό περγράφη τον βίο μου όλον από ημερομηνία 0.7.1940 έως την ημερομηνία 14.2.1946 όπου ίμουν στρατιώτης.

Όποιος δίποτε θέλη να καταταχθή είς τον στρατόν, άς διαβάση τό βιβλίον αυτό και ας σκευθή μόνος του τη πρέπη να κάμη.

Σοφωκλής Ιωάννου Παρβέρης "

Είς τές 20.7.1940 εγραύτικα στρατιώτης είς την Μεγάλη Βρεττανίαν. Έκαμα είς τα Πολεμίδια της Κύπρου περίπου δύο μήνες .


Είς τές 26.9.1940 έφυγα απο την Κύπρο είς 28.9.1940 το πρωί η ώρα 9 έφθάσαμεν είς τό Πόρτσαϊτ .

Είς τές 18.3.1941 εφήγαμεν από τήν Αλεξάνδρια καί είς τές 20.3.941 έφθάσαμεν είς την Ελλάδα είς τό λιμάνι Πιρεώς.

Είς τές 29 Απριλλίου ή ώρα 5 πέντε καί μισί είς το Λιμάνι της Καλαμάτας μας επαράδωσεν ό υποστράτιγος της Ελλάδος έχμαλώτους είς την Γερμανία.




Αναδημοσίευση από "THE HISTORY OF KATOKOPIA (CYPRUS) ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ



Ο μύθος της Ρήγαινας - Η Ρήγαινα της Κυράς

Αικατερίνη Κορνάρο

Η Ρήγαινα είναι το πιο γνωστό αλλά και το πιο μυστηριώδες πρόσωπο των θρύλων και των παραδόσεων της Κύπρου. Απαντάται παντού, σε κάθε μέρος του νησιού, σχετιζόμενη με αρχαία και μεσαιωνικά οικοδομήματα, με ωραίες τοποθεσίες, σπηλιές και χαλάσματα, πηγές και ποταμούς, εκκλησίες και ξωκλήσια, βουνά και κάμπους, κρυμμένους μυθικούς θησαυρούς.

Στις παλαιές ιστορίες σχετίζεται ακόμη με ρηγάδες, με πολεμιστές, με τον ίδιο το Διγενή Ακρίτα κάποτε, και με άλλα επίσης μυστηριώδη πρόσωπα. Εκατοντάδες αρχαία ερείπια, σε πολλά μέρη του νησιού, ανήκουν στη ρήγαινα, όπως ανήκουν κάμποι και βουνά και, σε τελευταία ανάλυση, ολόκληρη η Κύπρος.

Οι ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά της περίφημης αυτής ρήγαινας της Κύπρου ποικίλλουν: άλλοτε καλόκαρδη, άλλοτε σκληρή και εκδικητική, άλλοτε μαχητική και αγωνίστρια, άλλοτε πάλι αδύναμη και απροστάτευτη, συνήθως κατοικεί σε υψηλές κορφές ή αποτραβιέται σε απόμερες σπηλιές. Είναι όμως πάντοτε υπερβολικά όμορφη, υπερήφανη και ανεξιχνίαστη. Δεν έχει όνομα. Όλοι τη γνωρίζουν ως ρήγαινα, βασίλισσα δηλαδή. Κατά κανόνα είναι πολύ πλούσια και έχει κρυμμένους θησαυρούς που πολλοί προσπάθησαν στο παρελθόν να βρουν - αλλά μάταια.

Τοποθεσίες σχετιζόμενες με τη ρήγαινα:

Πάμπολλες είναι οι τοποθεσίες, σε ολόκληρη την Κύπρο, που στη φαντασία του λαού, στις παραδόσεις και στους μύθους σχετίζονται με τη θρυλική μορφή της ρήγαινας.

Τα τρία κάστρα του Πενταδακτύλου είναι τα κάστρα της ρήγαινας. Ιδίως το κάστρο του Άη Λαρκού (Αγίου Ιλαρίωνος) είναι γνωστό και σαν κάστρο του Έρωτα από τα Μεσαιωνικά χρόνια (Dieu dΆmour) ίσως ύστερα από ταύτιση της ρήγαινας με τη θεά της Κύπρου, την Αφροδίτη.

Σε διάφορα μέρη της Κύπρου υπάρχουν πύργοι της ρήγαινας (Τηλλυρία, Ακάμας, Σίβουρη στη Μεσαορία, Λεύκαρα, Πισσούρι, Ανώγυρα κ.α.). ενώ και αυτά τα κυπριακά χωριά που φέρουν το όνομα Πύργος σχετίζονται, στις τοπικές παραδόσεις με πύργους που ανήκουν στη ρήγαινα και που, πάντως, δεν υπάρχουν σήμερα.

Το φρούριο του Κολοσσιού, ο γνωστός Κούλας, ανήκει και πάλι στη ρήγαινα. Μάλιστα η τοπική παράδοση αναφέρει ότι ο ρήγας έταξε στη ρήγαινα να της χαρίσει τόση έκταση γης όση θα μπορούσε να βλέπει. Τότε εκείνη έκτισε τον ψηλό πύργο, από όπου έβλεπε όλη την περιοχή ολόγυρα.

Σε μερικές κορφές λέγεται ότι υπήρχε το θρονίν της ρήγαινας, πράγμα σημαντικό γιατί αντιπαραβάλλεται προς το θρονίν της ίδιας της Παναγίας του Κύκκου. Η κορφή, ωστόσο, στα ανατολικά του μοναστηριού αυτού δεν είναι θρονίν αλλά απλά μούττη της ρήγαινας.

Κάστρα της ρήγαινας (αντί πύργοι) λέγεται ότι υπήρχαν στη Φασούλα, στην Καρπασία (της Έλυσης), στη Γαληνόπορνη κ.α., εκτός βέβαια από εκείνα του Πενταδακτύλου.

Αλλού πάλι υπάρχουν λουτρά της ρήγαινας (Αμίαντος) σπήλιοι της ρήγαινας (Πάφος, Κούκλια, Δορά, Μαλούντι κ.α.), κάμποι της ρήγαινας (Πολέμι, Ακαπνού κ.α.) λίγκρα της ρήγαινας (Πάφος, Λευκωσία), θαμμένοι θησαυροί της ρήγαινας (Μαντριά, Τρίκωμο, Άγιος Τύχωνας, Διερώνα, Πελέντρι, Επισκοπή Λεμεσού, Λεύκαρα κ.α.) και πολλά άλλα τοπωνύμια. Με τη ρήγαινα οι τοπικές παραδόσεις συσχετίζουν και το κτίσιμο μοναστηριών εκκλησιών (μοναστήρι Χρυσοστόμου στον Κουτσοβέντη, μοναστήρι Παναγίας του Άρακος στα Λαγουδερά κ.α.) όπως και με πηγές ή βρύσες πολύτιμου νερού.

Στο λόφο του Άρωνα στην Αθαλάσσα, κοντά στη Λευκωσία, η παράδοση θέλει το παλάτιν της ρήγαινας. Η πεδιάδα ολόγυρα ανήκε στη ρήγαινα. Διηγούνταν δε ότι μια φορά, τον καιρό της συγκομιδής, η ρήγαινα ειδοποιήθηκε ότι έφταναν οι εχθροί. Εκείνη παρακάλεσε τότε το Θεό να μετατρέψει τους σωρούς των δημητριακών σε χώματα και πέτρες για να μη τα βρουν οι εχθροί. Ο Άρωνας της Αγυιάς (στο δρόμο προς τη Λάρνακα) είναι ο σωρός του πετρωμένου αχύρου. Άλλος κωνικός λόφος στην περιοχή είναι ο σωρός του σιταριού, ενώ τρίτος μικρός λόφος είναι ο σωρός των κοντύλων.

Ο Πύργος της Ρήγαινας, σε κορφή του Ακάμα, θεωρείται βέβαιο ότι ήταν μοναστήρι, σύμφωνα με νεότερες έρευνες. Οι Σμιγιές, ωραία ειδυλλιακή τοποθεσία του Ακάμα, ήταν το μέρος όπου έσμιγαν η ρήγαινα και ο Διγενής. Η αρχαία σχέση του Ακάμα με την Αφροδίτη μετατρέπεται στα μετέπειτα χρόνια σε σχέση του με τη ρήγαινα, και εδώ έχουμε ίσως μια ακόμη ταύτιση της μεσαιωνικής βασίλισσας με την αρχαία θεά.

Στην Ακαπνού είχε επίσης κτισμένο παλάτι η ρήγαινα, στον κάμπο που φέρει τ' όνομά της. Βρισκόταν εκεί για παραθερισμό, λέει η τοπική παράδοση, όταν οι εχθροί αποβιβάστηκαν στη Λεμεσό. Στη βιαστική φυγή της (κι αφού ο απαραίτητος θησαυρός θάφτηκε σε άγνωστο μέρος), η ρήγαινα έπεσε από το άλογο, πηδώντας ένα ποταμάκι και σκοτώθηκε. Ο θησαυρός αναμένει ακόμη τον τυχερό που θα τον βρει. Το ποταμάκι, κοντά στο χωριό, είναι γνωστό ως αργάκι της Ρήγαινας.

Χώρος ένωσης και σύγκρουσης της ρήγαινας με το Διγενή είναι και τοποθεσία στο χωριό Ακουρδάλια της Πάφου.

Στην Ανώγυρα υπάρχει ο λάκκος της ρήγαινας, πλήρης θησαυρών βέβαια. Η τοπική παράδοση λέει ότι, όταν η ρήγαινα κατοικούσε εκεί ένας γιος της έπεσε στο λάκκο του περιβολιού και σκοτώθηκε. Η ρήγαινα, απαρηγόρητη, μάζεψε όλα της τα υπάρχοντα σκεύη, κοσμήματα, χρήματα και ότι άλλο και τα έριξε στο λάκκο που γέμισε. Τον σκέπασε ύστερα με χώμα, και έφυγε από εκεί για να μην επιστρέψει ποτέ πια.

Αλλά και στη Μόρφου είχε το παλάτι της η ρήγαινα, η οποία δέχτηκε μάλιστα να παντρευτεί το ρήγα της Περιστερώνας αν αυτός κατόρθωνε να στείλει στη Μόρφου όσες ποσότητες νερού χρειάζονταν οι εκτεταμένοι κήποι της.

Στο χωριό Κυρά υπήρχε μεγάλη δεξαμενή, στην οποία η ρήγαινα λουζόταν αλλά έκανε και βαρκάδα. Μερικοί μάλιστα θεωρούν ότι το χωριό πήρε την ονομασία του από την κυρά τη ρήγαινα, που εδώ φαίνεται να ταυτίζεται με την Παναγία την Κυρά που είχε μοναστήρι στην περιοχή. Αλλά και η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου που βρίσκεται στην ίδια περιοχή είναι γνωστή με την επωνυμία του Ρηγάτη, επειδή εκεί πήγαινε να προσευχηθεί η ρήγαινα. Όμως πήγαινε, όπως βεβαιώνει άλλη παράδοση, για να λειτουργηθεί και στην Παναγία του Κάμπου (Χοιροκοιτία).

Στο Λατσί πάλι, στον κόλπο της Χρυσοχούς, υπάρχουν οι πέτρες του Διγενή που είναι μεγάλοι βράχοι. Λέγεται πως ο μεσαιωνικός αυτός ήρωας είχε εκσφενδονίσει τους βράχους εναντίον της ρήγαινας που, αντί να τον παντρευτεί, προτίμησε να αναχωρήσει με καράβι.

Στην Ποταμιά επίσης, όπου είναι γνωστό ότι υπήρχε εξοχική βασιλική έπαυλη κατά τα χρόνια της φραγκοκρατίας, η ρήγαινα που εδώ ταυτίζεται με την τελευταία βασίλισσα της Κύπρου Αικατερίνη Κορνάρο, δεχόταν συχνά την επίσκεψη κάποιου μυστηριώδους ιππότη-εραστή.

Πύργο εξοχικό είχε η ρήγαινα και στη Χοιροκοιτία. Μάλιστα η τοπική παράδοση αναφέρει ότι το χωριό πήρε την ονομασία αυτή από το χαιρετισμό Χαίρε Κιτία (= από το ΚίτιονΛάρνακα) που είχε απευθυνθεί στη ρήγαινα.

Στα Φοινικάρια υπάρχουν οι αυλάες (αυλές) της ρήγαινας, ενώ στις Κιβίδες η παράδοση βεβαιώνει πως διέμεναν δύο ρήγαινες. Στο Διόριος πάλι υπήρχαν δυο ρηγάτα, ένα του ρήγα και ένα της ρήγαινας. Στο Πέλλα Παϊς αναφέρονται τρεις ρήγαινες, μια τ' Αγίου Ιλαρίωνα, μια του Κουτσοβέντη (Βουφαβέντο) και μια στο μοναστήρι του Πέλλα Παϊς. Στο Βουφαβέντο διηγούνταν ότι τη νύχτα της ανάστασης άνοιγε η κρυφή θύρα του μυστικού δωματίου (σπιδκιού) με τους αμύθητους θησαυρούς, για λίγο. Ένας βοσκός είδε μια φορό το εκπληκτικό θέαμα και πρόλαβε να εισέλθει στο μυστικό δωμάτιο. Όμως καθυστέρησε μαζεύοντας όλο και περισσότερο χρυσάφι, ώσπου η κρυφή θύρα έκλεισε και πάλι, εξαφανίζοντάς τον για πάντα. Σε άλλες παραλλαγές ο βοσκός κατορθώνει να βγει κάποτε από το μυστικό δωμάτιο του Βουφαβέντο ή ακόμη από το μυστικό δωμάτιο της Καντάρας. Σε μια περίπτωση αναφέρεται πως μόλις βγήκε ο καημένος από το σκοτεινό δωμάτιο στο φως του ήλιου, έλιωσε και χάθηκε.

Στο Ακρωτήρι της Λεμεσού η ρήγαινα αναφέρεται πως πέτρωσε και έγινε βράχος που στέκει κάπου στην περιοχή.

Στην Παναγία του Άρακα - κτίσμα της ρήγαινας - δείχνουν το αποτύπωμα του ποδιού της σε μια πλάκα. Μάλιστα το μέρος εκείνο στο οποίο πάτησε θεωρούνταν απαγορευμένο για τις γυναίκες, άδυτο.

Οι πιθανές Ρήγαινες:

Ρήγαινες, λοιπόν, υπήρχαν στην Κύπρο κατά την περίοδο της φραγκοκρατίας (1192-1489). Ποιές όμως από αυτές τις ρήγαινες είναι δυνατό να απασχόλησαν τόσο πολύ τη σκέψη του λαού ώστε να έχουν μετατραπεί σε θρύλο που απαντάται παντού στο νησί, από άκρη σε άκρη; Τρεις τέτοιες βασίλισσες μπορούμε να αναφέρουμε που και ιδιαίτερα γνωστές ήταν και περισσότερο από όλες τις άλλες συζητούνταν από το λαό:

• Πρώτη η περιβόητη βασίλισσα Ελεονόρα, από την Αραγονία της Ισπανίας, σύζυγος του βασιλιά της Κύπρου Πέτρου Α' (1359-1369) και μητέρα του βασιλιά Πέτρου Β' (1369-1382). Δυναμική, αδίστακτη, δολοπλόκος, ραδιούργα, φλογερή, διάσημη για τους έρωτές της και τα πάθη της, ταυτίστηκε από πολλούς με την ηρωίδα του γνωστού μεσαιωνικού ποιήματος της Αροδαφνούσας.

• Δεύτερη η Ελένη Παλαιολογίνα, Ελληνίδα, ανιψιά του τελευταίου Βυζαντινού αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και σύζυγος του βασιλιά της Κύπρου Ιωάννη Β' (1432-1458). Εξίσου δυναμική, επίσης αποφασιστική και αδίστακτη, ικανότατη εχθρά των Λατίνων κληρικών και προστάτιδα των Ορθοδόξων θα πρέπει να απασχόλησε τότε ιδιαίτερα τη σκέψη των Ελλήνων Κυπρίων.

• Τρίτη η Αικατερίνη Κορνάρο, η τελευταία βασίλισσα της Κύπρου σύζυγος του βασιλιά Ιακώβου Β'(1460-1473). Η Αικατερίνη βασίλεψε μόνη της από το 1474 ως το 1489 οπότε η Κύπρος εκχωρήθηκε στη Βενετία και έπαψε να είναι ανεξάρτητο βασίλειο. Όπως προκύπτει και από τα χρονικά, ήταν ιδιαίτερα αγαπητή στο λαό. Μάλιστα αναφέρονται περιπτώσεις όπου ο λαός ξεσηκώθηκε για να την υπερασπιστεί ενώ όταν έφυγε από την Κύπρο το 1489 την ξεπροβόδισε ο λαός και εγίνην μέγαν κλάμαν, όπως μαρτυρεί ο Γεώργιος Βουστρώνιος.

Πηγή: Αποσπάσματα από άρθρο στο www.live-pedia.gr ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Αναδημοσίευση από: http://www.skorpialogia.com/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=192